Thư tác giả

 

Cuối tháng 11. 2016 

 

Thưa bạn đọc, 

 

Gần đây, nhà văn Nhật Tiến cho phổ biến một lá thư riêng của tôi  có nội dung không đồng ư với một số phát biểu của ông về Trung tâm Văn bút Việt Nam. Không những đă thóa mạ tôi ngay từ lúc đó,  ông vẫn c̣n tiếp tục "vấn đáp" với Kiều Phong Lê Tất Điều trong một loạt bài mới để cả hai có dịp đưa ra những tin tức một chiều hầu có cớ xuyên tạc một số bài viết của tôi liên quan đến Văn học Miền Nam và Trung Tâm Văn bút Việt Nam. Chứng cớ gần đây nhất là ông nguyền rủa tôi về một tài liệu [tạp chí Tin Sách số 39] mà ông cho rằng ông không lấy từ tôi. Mấy loạt bài này đă được Nhật Tiến cho đăng tải trên blog của ông cũng như xuất hiện trên một số forum khác.

Trong thời đại thông tin toàn cầu bằng mạng Internet, những vấn đế đó nếu chỉ được phổ biến một chiều rất dễ gây nên hậu quả là, dĩ nhiên, chỉ được phản ảnh một chiều. Bởi thế, tôi chính thức nhờ anh Kim Âu Hà Văn Sơn cho tôi được tŕnh bày vấn đề với nhận định cũng như tài liệu của tôi --về mấy vấn đề mà Nhật Tiến nhắc tới --trong một loạt bài tôi sẽ gửi tuần tự để rộng đường dư luận. Loạt bài này có thể sẽ được tôi thu ngắn hay hoàn chỉnh nhưng tựu chung, nội dung không thay đổi. Bài đầu tiên trong loạt này là "Thư ngỏ gửi nhà văn Ngô Thế Vinh" về việc ông phê b́nh giới ...phê b́nh hải ngoại trong việc họ ...phê b́nh không tốt đẹp về bộ sách Văn học Miền Nam của nhà văn Vơ Phiến. Lá thư ngỏ này cũng sẽ cho thấy tôi rất công bằng với cả Vơ Phiến lẫn Nhật Tiến, dẫn đến một điều tôi sẽ cố gắng giải thích sau: Tại sao bây giờ Nhật Tiến lại hành xử như thế khi trước đây ông biết rơ Vơ Phiến "hiểm độc" [chữ của ông] như thế nào? Nhưng ngay tại đây, Nhật Tiến không thể hy vọng rằng, khi đưa Lê Tất Điều vào, ông sẽ làm loăng được vấn đề. Cách đây 17 năm, Vơ Phiến vẫn phải nhận trách nhiệm về bộ sách VHMN. Tương tự, rồi ra, Nhật Tiến sẽ không đẩy vấn đề VBVN ra khỏi những phát biểu của ông. Lê Tất Điều không bao giờ sẽ được cái danh dự đối thoại với tôi cả.

Cách đây 17 năm, khi tôi và các con bị những kẻ vô lại văn nghệ tấn công, anh Kim Âu Hà Văn Sơn, dù không hề quen biết, đă là một trong những người đầu tiên giang tay giúp đỡ phổ biến các bài phản bác Kiều Phong Lê Tất Điều; nay lại cho tôi một cơ hội khác. Tôi xin trân trọng cảm ơn anh. 

*** 

THƯ NGỎ GỬI NHÀ VĂN NGÔ THẾ VINH

nhân bài Vơ Phiến-Tháng 8. 2015

 

NGUYỄN TÀ CÚC

 

                           B́a một cuốn trong tập "Văn Học Miền Nam tổng quan" Vơ Phiến - nguồn Internet

 

            Dẫn nhập: Nhà văn Ngô Thế Vinh cho phổ biến bài "Bốn mươi năm Vơ Phiến, nhà văn lưu đầy" nhắm bênh vực nhà văn Vơ Phiến bằng cách chỉ trích giới phê b́nh hải ngoại nói riêng và văn giới cũng như độc giả hải ngoại nói chung v́ họ đă có những nhận xét hết sức thiệt hại cho loạt 7 cuốn viết về Văn học Miền Nam của Vơ Phiến. Dĩ nhiên Ngô Thế Vinh hoàn toàn có quyền phát biểu. Điều đáng nói ở đây, khiến tôi phải viết bức thư ngỏ này, là thái độ không ngay thẳng khi Ngô Thế Vinh cố t́nh đẩy vấn đề sai lầm của Vơ Phiến-- đă được chứng minh không thể chối căi được bằng văn bản và bằng nhiều người trong giới từ nhiều năm nay-- bằng cách không những không chỉ đích danh những người đó; mà mặt khác, c̣n cố ư đưa ra nhiều tin tức thiếu sót và sai lầm hầu bênh vực cho luận cứ của ông. Thế nên, tôi lên tiếng bằng cách chính thức phản bác Ngô Thế Vinh với lá thư ngỏ này hầu góp thêm tài liệu cho văn sử Miền Nam được chính xác hơn, nhưng trên hết thẩy, để Văn học Miền Nam không bị tổn hại v́ loạt sách bất khả tín của nhà văn Vơ Phiến qua  bài viết thiếu dẫn chứng của nhà văn Ngô Thế Vinh. Lá thư ngỏ này đă được đăng trên tạp chí Khởi Hành, California, nhưng nay tôi hoàn chỉnh để có thể phổ biến rộng răi hơn. -NTC

 

 

 

            Thưa Ngô tiên sinh,

 

            Tôi vừa được một số bạn đọc hỏi cảm tưởng về bài viết thượng dẫn  "Bốn mươi năm Vơ Phiến, nhà văn lưu đầy" của tiên sinh. Sở dĩ họ hỏi v́ tiên sinh có lạm bàn đến các-nhà-phê-b́nh-chúng-tôi về cái tội chê "gay gắt" nhà- văn- lưu- đầy-Vơ-Phiến-của-tiên sinh. Thú thật mấy hôm nay tôi bận quá nhưng bắt buộc phải tŕnh bày cảm tưởng một cách công khai, không những với độc giả đă hỏi mà cả với tiên sinh, v́ tôi cho rằng tiên sinh đă rời cái sở trường của ḿnh là viết văn, nghĩa là có quyền tưởng tượng; mà tiến ngay vào lĩnh vực phê b́nh, là một nơi không dung thứ sự thiếu chính xác một khi có ác ư, khi tiên sinh cung cấp một cái nh́n lệch lạc và thiếu sót tài liệu dẫn chứng về sinh hoạt văn nghệ và văn sử của ngành phê b́nh tại hải ngoại- một ngành có phần nào liên quan trực tiếp đến bộ sách Văn học Miền Nam của nhà văn Vơ Phiến.

            Quả thật tôi hơi ngạc nhiên khi đọc xong bài "Bốn mươi năm" này. Tôi ngạc nhiên không phải v́ tiên sinh ra sức bênh nhà văn Vơ Phiến mà v́ hoàn toàn không ngờ một ..."trượng phu" như tiên sinh lại có lối viết ám chỉ hết sức không-Văn học Miền Nam [khiến các độc giả khác phải báo cho tôi biết],  như sau:

            Cho dù bộ sách Văn Học Miền Nam của Vơ Phiến có những hạn chế đưa tới nhiều tranh căi khá gay gắt. Người ta đă nặng lời trách ông về những phần thiếu sót trong bộ sách ấy ...Ai cũng hiểu bộ sách Văn Học Miền Nam "không chuyên nghiệp" của Vơ Phiến sẽ không bao giờ là bộ sách phê b́nh văn học duy nhất hay cuối cùng, nhưng đó là một bước tạo thuận/ facilitation khởi đầu, một roadmap dẫn tới cả một khối tài liệu đồ sộ để  tham khảo, nó như một giàn phóng cho những công tŕnh hoàn chỉnh kế tiếp. Đây chính là phần trách nhiệm và nghiệp vụ của giới phê b́nh chuyên nghiệp, họ cần có hùng tâm   để"bắt đầu nghiêm chỉnh" việc đánh giá nền văn học 1954-75 bằng những tác phẩm xứng đáng thay v́ cứ măi xoáy nh́n vào "nửa phần vơi" của bộ sách Vơ Phiến." [Ngô    Thế Vinh, http://damau.org/archives/36540]

 

            Vâng, thưa "trượng phu" Ngô Thế Vinh, ai là "người ta" để "người ta" c̣n lên tiếng cho kịp và công bằng với luật bất thành văn của chúng ta là phản bác?! Và "ai" mà bất lịch sự rồi không biết điều đến nỗi "cứ măi xoáy nh́n vào 'nửa phần vơi" của bộ sách Vơ Phiến"?! Tôi e rằng nếu tiên sinh chỉ đích danh th́ cái danh sách "bất b́nh" [chữ của tiên sinh] sẽ dài lắm đấy, từ Mặc Đỗ tới Mai Thảo rồi Viên Linh, từ Thụy Khuê sang tới Hoàng Nguyên Nhuận vv... Dĩ nhiên là chưa nói tới tôi. Ấy là chưa kể đến những người "ngoài văn học" mà tiên sinh phải buộc ḷng nhắc đến. Từng đó người, từng đó kinh nghiệm trong làng văn, từ trong nước ra tới hải ngoại...cả một tập thể như thế chẳng lẽ nói oan cho Vơ Phiến đến nỗi tiên sinh phải nộ khí xung thiên oán thán lắm điều nhiều lời nhưng nhất định chỉ phô phang bao nhiêu  đức tính cao quư nết ăn đức ở của Vơ tiên sinh mà tuyệt nhiên không dẫn chứng những sai lầm của ông một cách công minh, thâm ư hẳn muốn cho muôn-đời-sau tưởng nhầm là chúng tôi, à quên, người ta "gay gắt"?

         

            Hơn thế nữa, tôi càng ngạc nhiên cũng chính v́ hai chữ "gay gắt" mà tiên sinh đă dùng để oán thán cũng đúng là hai chữ mà Vơ Phiến đă mượn cuộc phỏng vấn của tạp chí Văn Học thời nó c̣n sinh tiền để ám chỉ "dư luận" đă phê b́nh ông. Tôi e, như thế, tiên sinh cần gọt dũa lại nghề làm văn của Tiên sinh, đọc thêm và học thêm trước khi ghé thăm ngành phê b́nh-chúng-tôi. Nhưng trên hết thẩy, tiên sinh cần phải trở về Văn học Miền Nam, một nền văn học luôn luôn có sự đối thoại hay bàn thảo công khai và minh bạch: Phạm Công Thiện, Nguyễn Nhật Duật và Trần Phong Giao đă chỉ đích danh Nguyên Sa khi cảnh cáo ông về những bài viết hữu danh hay nặc danh tấn công họ. Mặc Đỗ, khi được hỏi đến --đă không chỉ "bất b́nh" như kiểu nói lửng lơ con cá vàng của tiên sinh --mà giáng cho Vơ Phiến mấy chùy công khai, đại khái rằng một anh nhà văn quèn, đêm buồn tỉnh lẻ, kiến thức bao nhiêu mà bày đặt...?  Sau nữa, dù muốn dù không, tác phẩm của Vơ Phiến [dưới bút hiệu Tràng Thiên] cũng đă xuất hiện ở Việt Nam nên gán cái nhăn hiệu "nhà văn lưu đầy" cho ông quả là nghịch nhĩ, nhất là khi chính tiên sinh mới là người ca ngợi sự cẩn trọng của Vơ Phiến.

            Nay tôi xin được lạm bàn dăm chữ đôi điều về bài thượng dẫn. Nói chung, bài tiên sinh có bốn khuyết điểm rất lớn, khiến gẫy toàn bài: 

            I- Một thứ lư luận phi văn học 

            Thứ nhất, tiên sinh không thể che chở cho Vơ tiên sinh bằng thứ lư luận phi văn học như sau:  

[...]Suốt hơn 15 năm từng bước hoàn thành công tŕnh Văn Học Miền Nam với hơn ba ngàn trang sách ấy, Vơ Phiến vẫn đang là một công chức sở Hưu bổng làm việc full time cho quận hạt Los Angeles, như vậy là ông đă phải làm việc ngoài giờ và những ngày cuối tuần. Vơ Phiến về hưu tháng 7 năm 1994, ông tiếp tục viết thêm 5 năm nữa để hoàn tất toàn bộ Văn Học Miền Nam 1999. Nếu không có hùng tâm, với công sức của một cá nhân khó có thể làm được như vậy...."[Ngô Thế Vinh, sđd]            

 

Tôi xin thành thực được lục vấn tiên sinh rằng có ai trong chúng ta đây được khi trông hoa nở khi chờ trăng lên mà tức cảnh sinh t́nh để nhả ngọc phun châu? Phần tôi, vừa có lúc đă làm nghề thợ sơn, vừa có lúc làm cho một công ty tính toán sổ sách, vừa có lúc thức đêm thức hôm luông áo dài làm thuê để lo cho gia đ́nh. Không riêng ǵ tôi, tôi tin hầu hết anh chị em trong giới đều phải phấn đấu tương tự. Nhưng nếu tôi viết sai với ác ư th́ liệu Chủ bút Viên Linh, độc giả Khởi Hành, độc giả gần xa và cả tiên sinh nữa, có tha thứ cho không? Hay v́ kiêm thêm nghề viết mà tôi sao nhăng nghề luông khiến chiếc áo dài bị xộc xệch th́ bà chủ tiệm may và khách hàng có tha thứ cho tôi không? Chắc chắn là không rồi mà cũng không nên. Một người tự trọng, chứ chưa nói là trọng cái nghề và đồng nghiệp của ḿnh bất kể nghề ǵ, cũng không nên đưa các lư do ấy ra để bào chữa hay tự tôn vinh.

             II- Một "công tŕnh" đầy sai sót với ác ư

 

            Thứ hai, "công tŕnh" ấy, "ba ngàn trang" ấy thấm tháp ǵ với "công tŕnh" của nhiều anh chị em khác, nhất là những anh chị em đă bỏ công bỏ của xây dựng Văn học Hải ngoại hay lưu giữ Văn học Miền Nam [...] Thêm vào đó, c̣n có một nguồn tài liệu rất đặc biệt, rất dồi dào như Diễn đàn Sách xưa nơi quy tụ những tay chơi sách vốn xuất thân là những chàng [hay nàng] thông hiểu văn chương kim cổ với tấm ḷng hào hiệp sẵn sàng giúp đỡ người nghiên cứu. Nếu tôi không nhầm, chẳng phải tiên sinh đă mấy lần lấy tài liệu của các thành viên Diễn đàn Sách xưa để lồng vào các bài viết nhưng chỉ chú thích rất mơ hồ là "Nguồn Internet" hay không chú thích ǵ cả đó sao?! Kể ra cũng lạ: học tới tấn sĩ tại Hoa Kỳ như tiên sinh mà không biết chú thích một nguồn tài liệu cho đúng nguyên tắc liêm khiết trí thức hay phải phép th́ phải nói là hy hữu.

Việc tôn vinh quá đáng một cá nhân như Vơ Phiến—nhất là sau khi ông đă bị chứng minh rơ ràng không thể chối căi được là sử dụng tài liệu hay ngụy chứng với ác ư triệt hạ các tác gia và các nhóm văn nghệ khác thuộc Văn học Miền Nam, một nền văn học đă và đang bị người Cộng sản tiêu huỷ-- là một điều thậm vô lư; là một thứ "love is blind" mà cỡ “Văn Vĩ” nay cũng hẳn sáng mắt. Chẳng phải là từ Vơ tiên sinh rồi nay tới tiên sinh cứ phải trú ẩn măi vào cái "công tŕnh" tư tẹo ấy mà hết nỉ non bào chữa lại đến khúm núm vinh danh, là có phải đă tự nhận nó sai lầm lắm ru? Mà hễ nhận là có sai lầm th́ nên lương thiện mà thôi đi, mà thành thực vái bốn phương tấm ḷng nhầm lẫn từ sau xin chừa, cớ sao cứ nguây nguẩy đổ vạ cho bao nhiều thành phần khác  trong cả một cộng đồng văn chương? Cho nên, chính tiên sinh mới là người "xoáy vào cái nửa vơi" này của Vơ tiên sinh để lấy cớ chỉ trích những người bất đồng ư kiến. Nói theo kiểu nhà Phật th́, Nam mô A di đà phật, chính tiên sinh mới là chú tiểu vẫn c̣n vấn vương sân si cô gái mà bạn tiểu ḿnh đă cơng qua một rănh nước rồi bỏ cô ấy xuống để c̣n lên đường tu tập.

B́a và trang trong, Tiêu Sơn Tráng Sĩ, Khái Hưng do Phan Cự Đệ viết lời giới thiêu, Nhà Xuất bản Đại học và Giáo dục Chuyên nghiệp xuất bản, 1989. [Tài liệu của NTC]   

 

     Thế nên, muốn bênh vực Vơ Phiến một cách hiệu quả, tiên sinh không nên kể lể công ơn, ca bài "con cá nó sống v́ nước đá" cũ rích ấy, mà phải làm thế nào t́m tới "nguyên nhân", nghĩa là chứng minh ngược lại những điều mà chỉ riêng phần tôi đă trưng ra được bằng tài liệu. Xin kể sơ lược vài thí dụ: Vơ Phiến đă vu khống Vũ Hoàng Chương và Đinh Hùng bằng cách cắt xén tài liệu; phỉ báng nhóm Quan Điểm bằng một câu "không làm cách mạng được th́ làm dáng" gần như nguyên văn từ công thần Cộng sản Phan Cự Đệ phỉ báng nhóm Tự Lực Văn đoàn " Không làm được anh hùng ngoài cuộc đời th́ người ta làm anh hùng trong mộng tưỏng...(Phan Cự Đệ, "Tiểu Thuyết Lịch Sử", đăng trên tờ Văn Học tại Hoa Kỳ, chủ bút Nguyễn Mộng Giác, số 203&204, tháng 3- 4, trang 15, sđd) Đặng Tiến không biết tṛ vặt này của Vơ Phiến, mới ca ngợi rằng:  

            -"Làm giặc là những tờ báo Tŕnh Bày, Đối Diện, Tin Văn, làm dáng là báo Vấn Đề của Vũ Khắc Khoan với Mai Thảo, và những bạn bè trong nhóm Quan Điểm. Tức là những trí thức tiểu tư sản làm cách mạng. “Làm cách mạng măi không xong, nản ḷng xoay sang làm dáng“(tr. 273). Câu kéo như thế, người Pháp gọi là “cú pháp sát nhân “, phrase assassine (!)" [Đặng Tiến, "Đọc lại Tổng quan Văn học Miền Nam của Vơ Phiến", "http://www.art2all.net/tho/dangtien/vophien/dt_doclaivanhocmiennamcuavophien.html"

 

 

Trang 8-9, Phan Cự Đệ, sđd [Tài liệu của NTC]

Năm 2003, bài "Tiểu thuyết lịch sử ", Phan Cự Đệ, xuất hiện trên tờ Văn Học, Số Tháng 3&4, trang 4-30, Hoa Kỳ  [Chủ bút Nguyễn Mộng Giác] lập lại khoảng vài ba trang trích từ Lời Giới thiệu [Phan Cự Đệ, trang 5-14,  Tiêu Sơn Tráng sĩ] nêu trên, phê b́nh Khái Hưng, Nhất Linh--nghĩa là nhóm Tự Lực Văn đoàn--và Việt Nam Quốc Dân Đảng như sau: " lớp đàn em những người tiểu tư sản trí thức đă đi theo Nguyễn Thái Học [...] và đă thất bại [...]Không làm được anh hùng ngoài cuộc đời th́ người ta làm anh hùng trong mộng tưởng..." [Tiêu sơn tráng sĩ, trang 9, 12 & Văn học, trang 15] Năm 1986, Vơ Phiến lập lại câu trên của Phan Cự Đệ hầu như y hệt, chỉ sửa đi một chút nhắm xỉ mạ nhóm Quan Điểm, Mai Thảo vv. nghĩa là các nhà văn di cư từ Bắc vào:  " Làm dáng là báo Vấn Đề của Vũ Khắc Khoan với Mai Thảo, và những bạn bè trong nhóm Quan Điểm. Tức là những trí thức tiểu tư sản làm cách mạng. “Làm cách mạng [...] măi không xong; nản ḷng , xoay sang làm dáng..."[Vơ Phiến, sđdd]  Thế nên, nói cho cùng, Đặng Tiến cũng đúng, nhưng chỉ đúng một nửa: Viết lách kiểu đó th́ đúng là loại thích- khách- văn -nghệ nhưng Vơ Phiền cũng chưa đạt tới mức đó, c̣n phải học hỏi công thần Phan Cự Đệ nhiều!

"Tiểu thuyết lịch sử", Phan Cự Đệ, Văn Học, Số Tháng 3&4, 2003. Trong bài này, phần cuối Phan Cự Đệ có phê b́nh bộ Sông Côn Mùa Lũ của Nguyễn Mộng Giác, trang 27-29, sđd [Tài liệu của NTC]

 

            Nào  ngờ Mặc Đỗ công khai chỉ đích danh thích khách Vơ Phiến là "anh thợ giầy muốn cao hơn đôi giầy". Chưa hết, Vơ Phiến vu cáo Nguyễn Đ́nh Toàn vô tích sự; sang đoạt công lao Nguiễn Ngu Í trong vụ tạp chí Bách Khoa rồi phải im lặng khi bị chủ nhiệm sáng lập Huỳnh Văn Lang chất vấn; phỉ báng Nhật Tiến về vụ nhân tính; vu khống Hà Thúc Sinh "tỉ tê thân thiết với bộ đội cộng sản, lời lời ngọt xớt, cứ ta ta chú chú" và "bất nhất v́ ông đổi thay thoăn thoắt theo giai đoạn theo hoàn cảnh"; dèm xiểm B́nh-nguyên Lộc một cách nham hiểm; vu cáo Cao Huy Khanh khi ngụy chứng  tài liệu để gán cho tội chê Vũ Khắc Khoan, vu cáo Đỗ Tiến Đức một cách gián tiếp là nói dối khi tiếp tục tự nhận Vơ Phiến là Phó hay Giám đốc Nha Điện ảnh (!!!), vu khống Phạm Thiên Thư là định theo Cộng sản và phỉ báng PTT là "văn nô" trong câu "Phạm Thiên Thư làm văn nô không thành văn nô, làm sư cũng không hẳn ra sư"... vv và vv. Các sự vu khống, vu oán hay vu cáo này được chuyên chở bằng một thứ chữ nghĩa thập phần đê hạ thí dụ như "tay luồn vào chỗ trên tay thọc chỗ dưới bóp chỗ này úp lên chỗ kia nhiệt liệt khẩn trương" [VP, trang 1475], "Thôi! 'Anh lên em nhé', này này sự đă quả tang. Xưa nay nữ phái bị đè bẹp, bây giờ bà muốn lật ngược thế cờ. Tranh đấu khỏe dữ đa! Vẻ vang đa!" [VP, trang 1552] vv và vv. 

 

            Khi nào tiên sinh vui thú điền viên để có thể bỏ ra khoảng chừng mươi năm [Vâng, tôi mất chừng đó năm để hoàn chỉnh bài phê b́nh về đời văn Vơ Phiến] thu thập tương đối đủ tài liệu và nhân chứng để bàn về Bộ Văn học Miền Nam của Vơ Phiến --một bộ sách xứng đáng được đại diện một phần bằng một chữ "VU" ngay ngoài b́a--, chúng ta sẽ bàn tiếp nếu Tiên sinh bỏ được cái giọng hậm hực và lối viết dựa trên vài mẩu tư liệu ít ỏi rồi ra sẽ hết sức bất lợi cho đời văn của tiên sinh. Chỉ trong trường hợp này, tư liệu mà tiên sinh đă dùng không thể phản bác CHỈ MỘT tư liệu mà tôi đă công bố trên Khởi Hành gần mười năm nay: đó là lá thư viết tay [và cả phong b́ có dấu bưu điện] của nhà văn B́nh-nguyên Lộc viết cho một văn hữu. Lá thư đó cực tả tư cách văn chương của Vơ Phiến:

 

            Năm đó Phạm Thái làm giám đốc Báo chí. Tôi có 1 quyển sách do nhà Nam Cường xin xuất bản mà Phạm Tháí không chịu kư tên cho phép. Nam Cường yêu cầu tôi vận động.Trước khi vận động, tôi hỏi 1 người bạn cũng làm ở sở Kiểm Duyệt dưới quyền Phạm Thái, để biết do đâu mà Phạm Thái không chịu kư tên. Anh bạn đó cười ngất và nói: “Tại thằng Vơ Phiến, chính nó kiểm duyệt sách của anh rồi phúc tŕnh như sau: “Sách này dở quá, không nên cho ra.” Anh bạn tôi lại cho biết anh ta đă hăm dọa đưa Phạm Thái ra ṭa, v́ Kiểm Duyệt chỉ có quyền cấm sách khiêu dâm và sách thân cộng mà không có quyền cấm sách quá dở. Phạm Thái biết rằng y hớ, nên hoảng hốt, năn nỉ với bạn tôi rồi kư ngay “khi sáng nầy” Vậy là tôi khỏi phải vận động. Chắc anh đă thấy ngay cái bỉ ổi và cái độc tài của người làm phúc tŕnh.

            Và điều này, xin anh giữ kín, tôi chết rồi, mới nên công bố, v́ hễ tôi x́ ra th́ tôi sẽ là “Kẻ   biết quá nhiều” trước mắt Vơ Phiến, và số mạng của kẻ biết quá nhiều sẽ ra sao, chắc anh dư rơ.[…]nên tôi mới x́ ra cho anh biết chuyện động trời do Vơ Phiến làm. Tôi cho rằng caí bản phúc tŕnh đó là một chuyện động trời, vừa động trời, vừa bỉ ổi. Người bạn nói trên là thi sĩ …làm chung một pḥng kiểm duyệt với Phiến mà Phiến không biết là bạn của tôi.” [Thư của nhà văn B́nh-Nguyên Lộc viết và gửi đi từ California, Hoa Kỳ]

           

Thư nhà văn B́nh-nguyên Lộc gửi cho nhà văn Mặc Đỗ vào năm 1986, thuật lại việc ông bị Vơ Phiến ám hại trong việc xin xuất bản sách trước 1975. Tại sao B́nh-nguyên Lộc lại viết câu này: "Và điều này, xin anh giữ kín, tôi chết rồi, mới nên công bố, v́ hễ tôi x́ ra th́ tôi sẽ là “Kẻ biết quá nhiều” trước mắt Vơ Phiến, và số mạng của kẻ biết quá nhiều sẽ ra sao, chắc anh dư rơ[…]"  Trước khi bênh vực Vơ Phiến, cả ba Nhật Tiến, Ngô Thế Vinh và Lê Tất Điều cần suy ngẫm về, thứ nhất, sự việc này đă xẩy ra như thế nào; thứ hai, về một nhà văn danh tiếng như B́nh-nguyên Lộc [đoạt giải nhất trong khi Vơ Phiến chỉ đoạt giải nh́] mà phải nhận xét như thế.

     Tôi vẫn thắc mắc tại sao B́nh-nguyên Lộc căn dặn văn hữu nhận thư "Và điều này, xin anh giữ kín, tôi chết rồi, mới nên công bố, v́ hễ tôi x́ ra th́ tôi sẽ là “Kẻ biết quá nhiều” trước mắt Vơ Phiến, và số mạng của kẻ biết quá nhiều sẽ ra sao, chắc anh dư rơ.[…] " Đến nay, được đọc bài thượng dẫn của tiên sinh, có lẽ tôi đă hiểu ra phần nào sự lo ngại của B́nh-nguyên Lộc: một nhà văn như ông -vừa biết quá rơ về Vơ Phiến vừa có vai vế trong Văn học Miền Nam--th́ chắc chắn không thể nào chịu nổi lối xúc phạm kiểu- hậu -sinh-Ngô- Thế- Vinh- bây- giờ. Ngoài lá thư của B́nh-nguyên Lộc, tôi c̣n có bản thảo của một cuốn sách liên quan trực tiếp đến Vơ Phiến và Vơ Đ́nh do bà quả phụ Vơ Đ́nh cho phép sử dụng nếu cần. Và không chỉ tiên sinh mới có thư của Vơ Phiến, chính tôi cũng c̣n giữ mấy lá thư của ông có chi tiết liên quan đến Văn học Miền Nam. Nói thế để tiên sinh hiểu ngành phê b́nh là một ngành rất cực nhọc, đ̣i hỏi truy cứu tài liệu, nhất là các tài liệu hiếm để công bằng cho đối tượng nghiên cứu và các nhân sự liên hệ. Đưa ra một lá thư bằng ba bàn tay trẻ con và nhờ ông...Đặng Tiến-- người đă có mấy cuốn sách xuất bản ở Việt Nam trong khi cuốn phim Chân Trời Tím dựng trên truyện dài của nhà văn cựu Quản đốc Đài Phát thanh Quân đội Văn Quang đă bị lờ đi khi đạo diễn Lê Hoàng Hoa qua đời--cố vấn để dựng một case nhắm chỉ trích và "dậy dỗ" người khác th́ quả tiên sinh coi rẻ chính ḿnh chứ không phải đám phê b́nh-chúng tôi. 

            Tiên sinh c̣n dùng nhiều chữ sai quá đáng mà một trong những chữ sai khôi hài nhất là chữ "tranh căi" [về Vơ Phiến]. Chữ "tranh căi" này không có trong ngữ vựng của Văn học Miền Nam hay bất cứ một nền văn học nào. Hay tiên sinh đồng hóa các diễn đàn đứng đắn, nhất là những diễn đàn mà tiên sinh đang cộng tác như Diễn đàn Thế kỷ, Da Màu vv, với loại báo trên trời dưới đất đầy những bài “tranh” dành và “căi” cọ khiến người ta liên tưởng đến sự sa đoạ của những kẻ sử dụng mực và giấy chỉ nhắm vu khống và phỉ báng người khác? Tôi càng không hiểu tiên sinh ám chỉ, hay chứng minh được ai "tranh căi" với ai, nhưng Vơ Phiến đă bị Mặc Đỗ mắng công khai mà không đỡ được. Cuối năm 1999, Vơ Phiến cũng không thể phản bác một bài 26 trang của tôi phê b́nh sự sai lầm và ác ư đầy dẫy trong 7 cuốn sách của ông. Cuối cùng, ông phải gượng mượn tờ Văn Học để trả lời quàng xiên [một thái độ mà đáng tiếc thay, tiên sinh đă lập lại ở đây]. Tôi đă từng tặng bốn chữ "nụy nhân nô nhan" cho mấy kẻ lúc ấy xông ra bênh vực Vơ Phiến khi họ lôi con cái đầu xanh vô tội và đời riêng của tôi lên nhựt tŕnh. Vâng, cái vơ bỉ ổi lôi con cái hay mini jupe hay các bạn trai của người bị tấn công để vu khống và bôi nhọ xem ra rất thịnh hành với trường phái này. Không thấy tiên sinh ít nhất th́ cũng đằng hắng cho chúng sinh biết cái nỗi bất b́nh? Hay là tôi nhầm: tiên sinh coi đó là sự thường t́nh?  Ít nhất cũng xin giúp một lời cảnh cáo: "mai sau dù có bao giờ" nếu tiên sinh có lỡ viết về B́nh-nguyên Lộc th́ nhớ đừng quên tư liệu này đấy nhé. Hay trước khi lăm le viết về nhà văn Miền Nam nào th́ cũngnên dở bộ sách của Vơ Phiến ra nghiên cứu cho trôi những đoạn VU ấy.

 

 

            III- Nhân danh Văn học Miền Nam để tấn công cá nhân

 

            Thứ ba, tiên sinh hoàn toàn né tránh khi không đề cập trực tiếp đến những vấn đề mà Vơ tiên sinh đă bị chỉ trích.  Một trong những vấn đề đó là đưa đời riêng của một tác gia ra dèm xiểm qua thí dụ điển h́nh của nhà văn Nguyễn Thị Hoàng

                 [...] T́nh cờ mà Nguyễn thị Hoàng với Kim Lefèvre cùng sinh vào năm 1939, cùng học ở Nha Trang, về sau cùng là văn sĩ tiếng tăm. Vào thập niên 50, ở Nha Trang có xẩy ra hai  mối t́nh thày tṛ. Hai nữ sinh yêu thày mỗi người phản ứng một cách. Người “tây” hơn cả, người có hẳn một nửa lượng máu Tây phương trong huyết quản, lại khuất phục theo truyền thống Á Đông, cúi đầu chịu trận đ̣n dữ dằn trong gia đ́nh, bỏ Nha Trang đi nơi khác trốn lánh sự đay nghiến của dư luận. C̣n người kia…Vậy thái độ cương cường, dơng dạc trước dư luận, đâu phải lúc nào cũng là một thái độ …tây! (trang 1095, sđd)

 

Nhà văn Nguyễn Thị Hoàng tức Hoàng Đông Phương

 

            Theo tôi, một người cầm bút mà không có ḷng nhân từ, mà bới móc đến thảm kịch của một [ở đây là hai] người cầm bút khác, th́ quả là đáng ngờ bởi lẽ b́nh mực ấy đă được dùng để đổ vấy lên những ḍng chữ nhân danh Văn học Miền Nam. Ngoài ra, là một người đàn ông, chứ chưa nói đến là "trượng phu" Miền Nam, tiên sinh không mảy may chạnh ḷng khi một đồng nghiệp phụ nữ bị lôi đời riêng ra tấn công sao? Chỉ v́ người đó không phải là chị, em gái hay con gái ḿnh? Hay chỉ v́ người đó dám công khai phê b́nh một cây đa cây đề trong văn giới như tôi? Tiên sinh ôi, không ai dám bảo đảm rằng đă hay sẽ không vấp phạm, cứ thử ngẫm về bản thân sẽ tỏ tường ngay. Quen thói hất mực sang nhà hàng xóm, biết đâu mực chẳng âm thầm  biến thành lũ lụt tại sảnh đường rồi? Tiên sinh rất hăng hái trích thư Vơ Phiến gửi chị Lê Thị Huệ [Gió-O] để biện minh, khiến tôi càng ngạc nhiên không thấy tiên sinh dẫn chứng bài của nhà văn Túy Hồng viết về Vơ Phiến cũng đăng trên Gió-O. Hay là tiên sinh sợ "rút dây động ... cả mấy rừng" khi các-nhà-phê-b́nh-chúng-tôi cũng noi gương cụ Vơ mà đưa đời riêng ...cụ Vơ ra nghiên cứu?!

 

            Phần tiên sinh, tiên sinh có muốn giải nghĩa cho độc giả rằng "những chuyện ngoài văn học diễn ra ở toà soạn Bách Khoa trong suốt thời kỳ ấy" là những chuyện ǵ trong đoạn viết sau đây hay chăng:

            Năm 2006, trong dịp đi thăm Đồng Bằng Sông Cửu Long, tôi gặp lại anh Lê Ngộ Châu nơi toà soạn Bách Khoa, 160 Phan Đ́nh Phùng ngày nào, anh vẫn nhớ và nhắc tới buổi gặp gỡ hôm đó. Khi hỏi anh về cuốn hồi kư 18 năm tờ báo Bách Khoa, anh Lê Ngộ Châu cười dí dỏm trả lời: "Anh Vinh hỏi Vơ Phiến có cho tôi viết không?" Anh Châu muốn nói tới những chuyện ngoài văn học diễn ra ở toà soạn Bách Khoa trong suốt thời kỳ ấy. [NTV, sđd] 

            Nếu không nhầm, phải chăng tiên sinh ám chỉ tới những lá thư [ngoại] t́nh và những cuộc [ngoại] t́nh được cất giấu ở ṭa soạn Bách Khoa mà Tạ Tỵ có lần bạch hóa bằng cách nêu tắt danh tính những nhân sự liên hệ trong cuốn hồi kư của ông? Tôi không ngạc nhiên về cái "the old boys' club" này chút nào: nó đă bị nhà văn Túy Hồng trừng trị đích đáng bằng bài bạch hóa của bà trên Gió-O [http://www.gio-o.com/Chung/TuyHongVoPhien.htm]. Nhưng chẳng lẽ cả tiên sinh nay cũng lạc hậu [và khả ố] như họ khi thuật lại với một vẻ hư hửng như thế? Dĩ nhiên, tiên sinh có quyền phản bác về điểm này cũng như về các điểm khác.  Thế nên, tiên sinh đă càng sai khi viết rằng:

 

            [...] Rồi cả cách ông phê b́nh các nhà văn, nhà thơ được ông chọn đưa vào sách cũng bị ông sử dụng cái sở trường văn phong tuỳ bút/ nay thành sở đoản để châm biếm mỉa mai cá nhân với nhiều thiên lệch... Nhưng khách quan mà nói, ng̣i bút Vơ Phiến cũng không   thiếu phần tự trào, và cả châm biếm bản thân ḿnh. Khi trả lời phỏng vấn Lê Quỳnh Mai trong chương tŕnh Văn học Nghệ thuật đài TNVN Montréal 29-10-2000, nhà văn Vơ Phiến đă không ngại khi ví ḿnh như một Xuân Tóc Đỏ của Vũ Trọng Phụng: "Nói tới sự may mắn, chắc chị c̣n nhớ tới Số Đỏ của Vũ Trọng Phụng, nếu tôi có được một số độc giả chú ư, chẳng qua cũng như anh chàng Xuân Tóc Đỏ trong truyện ấy thôi." [Ngô Thế Vinh, sđd]

 

            Thú thật tôi không hiểu nổi cái kiểu lư luận phi văn chương này của tiên sinh: bản thân Vơ Phiến có quyền tự nhận là "Xuân Tóc đỏ" nhưng "châm biếm mỉa mai cá nhân  với nhiều thiên lệch" các nhà thơ nhà văn khác th́ quyết phải là một vấn đề hết sức hệ trọng. Tệ hơn nữa, lại nhân danh Văn học Miền Nam để tiện thực hiện mưu đồ đó. Thêm cái kiểu bào chữa v́-ông-viết-ngay-từ-75-nên-dù -có-sai-ông-cũng-đáng-được-tuyên-dương là một lư luận phản khoa học hết sức.

 

            IV- Nguyên ủy và chi tiết của vấn đề Vơ Phiến bị phản đối

 

            Điều thứ tư dẫn đến tâm điểm của bài viết thượng dẫn: tiên sinh đă thiếu thành thực và không lương thiện với độc giả, nếu không muốn nói là tự dối ḿnh, khi không hề đề cập đến nguyên ủy và chi tiết của vấn đề Vơ Phiến bị phản đối hay miệt thị. Vơ Phiến bị phản đối hay miệt thị  không phải v́ "đầy những lôi thôi thiếu sót" hay v́ không-chuyên-nghiệp mà v́ ông đă rắp tâm triệt hạ các nhà văn Miền Nam khác, nhất là các nhà văn di cư từ Miền Bắc vào. Thế nên, ngoài thói tấn công cá nhân như chính tiên sinh phải công nhận, thứ nhất, Vơ Phiến đă cắt xén hay ngụy chứng tài liệu để vu khống hay vu cáo các tác gia khác. Thứ hai, Vơ Phiến đă cố t́nh "trầm hà"  một vài tác gia như Nguiễn Ngu Í, để tôn ḿnh lên một trong những vị trí "trùm" của tạp chí Bách Khoa bằng cách hoàn toàn không đề cập đến tài văn và công lao của Nguiễn Ngu Í ngay tại tạp chí này. Thứ ba, Vơ Phiến đă kỳ thị các  nhà văn Miền Bắc di cư quá rơ--  ngoài việc loại rất nhiều các nhà thơ này ra-- bằng lối viết mỉa mai một cách đê hạ như trường hợp Nguyễn Đ́nh Toàn, mượn lời Vũ Hạnh để mạt sát Nhật Tiến mất nhân tính, dè bỉu ngầm Nhật Tiến chỉ có tài văn của một anh thầy giáo hoặc khôn lỏi hơn nữa th́ dùng những chữ tệ mạt ["hơi hám"] để đá ngầm Thanh Nam vv. Nói theo kiểu các ông Lang Tây th́ tiên sinh chỉ mới lo chữa chạy "hậu quả" mà chưa chẩn mạch nổi "nguyên nhân".

 

            Nay tôi sẽ chứng minh sự cố t́nh che đậy cho Vơ Phiến của tiên sinh bằng hai trường hợp điển h́nh với thêm nhiều chi tiết rất minh bạch, rất tỏ tường để tiên sinh tiện phản bác. Đó là trường hợp của nhà văn Nguyễn Đ́nh Toàn và nhà văn Nhật Tiến. Tôi chọn hai nhà văn cùng cư ngụ ngay tại địa phương với tiên sinh để cho công bằng nếu họ muốn lên tiếng, mà để chính tiên sinh nếu có dịp "bác đến chơi đây, ta với ta" [Nguyễn Khuyến] cũng tỏ âm hao cho thấu họ nghĩ sao về nhân t́nh thế thái.  Ấu cũng là để tiên sinh ngộ ra rằng cái thời viết lách không coi trọng độc giả đă đành mà c̣n coi thường luôn cả tác giả và văn hữu quả đă đến lúc chấm dứt v́ văn giới Miền Nam c̣n sống sót tại Hoa Kỳ tuy nhỏ nhưng vẫn đủ lớn để có mặt mà quan sát.

 

1- Trường hợp Nguyễn Đ́nh Toàn

            Tiên sinh vừa ca ngợi nhà văn này lên đến mây xanh trong một bài mới xuất hiện như sau:

             [...] Phát biểu của Nguyễn Đ́nh Toàn khiến người ta liên hệ tới bài diễn văn của Albert Camus khi dự lễ nhận giải Nobel văn chương 1957 tại Stockholm, Camus đưa ra nhận định rằng ngày nay nhân loại gồm số nhỏ người làm lịch sử và đông đảo những người phải gánh chịu những hậu quả do biến cố lịch sử. Và tác giả La Peste / Dịch Hạch cho rằng vị trí của những người làm văn học nghệ thuật là đứng về phía những người khổ v́ lịch sử. [Ngô Thế Vinh, Nguyễn Đ́nh Toàn: từ đồng cỏ tới áo mơ phai, http://tuanvannguyen.blogspot.com/2015/08/nguyen-inh-toan-tu-ong-co-toi-ao-mo- phai.html, ngày 2.8.2015]

Nguyễn Đ́nh Toàn đọc câu này chắc là hoan hỷ lắm, nhưng, lại vẫn chữ "nhưng" trớ trêu, "Có biết đâu niềm vui đă nằm trong thiên tai" [T́nh khúc thứ nhất, Nguyễn Đ́nh Toàn] v́ Vơ Phiến từng viết về ông như thế này:

            Trong kịch của Nguyễn Đ́nh Toàn không có động tác bao nhiêu[...]Lời lẽ chúng nó đùa cợt qua lại[...]Như người ta múa kiếm gỗ trên sân khấu[...]Lời lẽ tất nhiên có chứa ư tưởng. Nhưng ở đây ư tưởng cũng nhẹ lắm[...]Một người lính từ mặt trận về (như chàng Thanh trong vở kịch sau đây chẳng hạn) gặp một nhân vật Nguyễn Đ́nh Toàn, bảo "Nhiều bạn hữu đă coi anh như một thứ xa xỉ phẩm của đời sống. Anh nghĩ sao?" C̣n nghĩ sao nữa? Nhân vật nọ đáp ngay: "Vậy th́ tôi là một thứ xa xỉ phẩm của đời sống."  [...]  Hăy tưởng tượng những nhân vật như vậy xúm xít nhau ở Hà Nội: làm thơ, làm thiếc, làm kịch làm cọt, cà-phê cà pháo, đấu qua tán lại v.v..Ít lâu, Hà Nội mất. Họ kéo nhau vào Sài G̣n xúm xít nhau ngày ngày làm thơ, làm thiếc, làm kịch làm cọt, cà-phê cà pháo, tán qua đấu lại v.v..[]Những nhân vật thông minh như thế, xinh xắn như thế, tài hoa như thế, lành như thế và vô tích sự như thế, rốt cuộc họ khổ cực điêu đứng. Tội nghiệp quá chừng. Thương ơi là thương.” (Vơ Phiến, Văn học Miền Nam-Kịch & Tuỳ bút, “Nguyễn Đ́nh Toàn”, trang 2503-2504)

            Tôi sẽ không coi thường sự thông minh của tiên sinh để "dắt tận tay day tận mắt" rằng, trong đoạn "phê b́nh" thượng dẫn, ác ư của Vơ Phiến nằm đâu trong việc đồng hóa tác giả Nguyễn Đ́nh Toàn với "nhân vật Nguyễn Đ́nh Toàn" để, một cách nham hiểm, khéo dẫn  đến chân dung tác giả mà nặng lời nhiếc móc. Vâng, mỉa mai thay, cái chân dung Nguyễn Đ́nh Toàn do chính tiên sinh tô vẽ với nhiều nét "hoành tráng" lại chứng thực cho chân dung của Vơ Phiến thượng dẫn: Nguyễn Đ́nh Toàn  từng "xúm xít nhau ở Hà Nội: làm thơ, làm thiếc, làm kịch làm cọt, cà-phê cà pháo, đấu qua tán lại", rồi từng "kéo nhau vào Sài G̣n", từng "làm thơ, làm thiếc, làm kịch làm cọt", từng "cà-phê cà pháo, tán qua đấu lại":

            Có lẽ Nguyễn Đ́nh Toàn viết khá sớm từ những ngày niên thiếu ở Hà Nội, cũng lập bút   nhóm và chọn bút hiệu ban đầu là Tô Hà Vân. Khi di cư vào Nam, thời gian ban đầu, Nguyễn Đ́nh Toàn sống chung với gia đ́nh Nhật Tiến[...]Vào thập niên 1960, có ba chương tŕnh nhạc được thính giả yêu thích là chương tŕnh Tiếng Tơ Đồng của nhạc sĩ Hoàng Trọng, Tiếng Nhạc Tâm T́nh do ca sĩ Anh Ngọc và Mai Thảo phụ trách, và  chương tŕnh Nhạc Chủ Đề của Nguyễn Đ́nh Toàn[...]Quán cà phê La Pagode thường là   nơi có thể dễ dàng gặp Toàn và các bạn văn nghệ của anh, cũng là nơi h́nh thành nhóm Đêm Trắng sau này. Nguyễn Đ́nh Toàn ngoài giờ làm ở đài phát thanh, hầu như thường ngày ra ngồi viết nơi quán Cái Chùa này[...]Vơ Phiến khi viết về thi phẩm Mật Đắng của  Nguyễn Đ́nh Toàn, thay v́ bốn cái khổ: sinh, bệnh, lăo, tử "trong Mật Đắng không có cái lăo, nhưng thay bằng cái ái, càng tệ hơn... Sinh, bệnh, ái, tử, nghe có hơi lạ tai một  chút, dù sao cũng là chuyện của mọi nơi chốn, mọi thời đại"...[Ngô Thế Vinh, sđd]

            Tiên sinh trả lời ra sao về đoạn phê b́nh của Vơ Phiến mà lẽ ra tiên sinh phải trích dẫn trong bài Nguyễn Đ́nh Toàn: từ đồng cỏ tới áo mơ phai  để phân tích xem sự "vô tích sự" của những nhà văn di cư từ Miền Bắc vào Nam như Nguyễn Đ́nh Toàn là có công bằng hay chăng? Tôi có thể giải thích bằng hai lư do: một, tiên sinh không hề đọc hết 7 cuốn về Văn học Miền Nam của Vơ Phiến, có 2 trang về Nguyễn Đ́nh Toàn mà tôi chưng ra. Hai, tiên sinh biết mà cứ lơ đi v́ tiên sinh coi thường...độc giả, rằng tiên sinh có thể "qua mặt" họ bằng những bài viết thiếu sót như vậy. Thế nên, tuy rất ngại làm mích ḷng bà Nguyễn Đ́nh Toàn, tôi sẽ bàn thêm một vấn đề nữa mà tôi cho rằng một nhà văn như tiên sinh, dù ǵ cũng đă đoạt giải ba đồng hạng Văn học Nghệ thuật Toàn quốc của Miền Nam, th́ cần cẩn thận khi phóng những lời khen không những rỗng tuếch mà c̣n lộ một sự thiếu hiểu biết căn bản về các danh gia thế giới. Tôi muốn nhắc đến câu sau đây của tiên sinh trong cùng bài: "[...] Chị có vẻ đẹp với cá tính mà các hoạ sĩ rất muốn vẽ, một thứ người mẫu cho những bức tranh của Modigliani..." [Ngô Thế Vinh, bđd]. Vâng, sau khi không chỉ đích danh giới phê b́nh để trách móc, tiên sinh lại đại diện…giới hoạ sĩ để t́m người mẫu cho họ, mà lại là “thứ người mẫu cho những bức tranh của Modigliani”! Hay tiên sinh muốn tránh cái tiếng khen …vợ bạn nên phải đổ vấy cho các ông họa sĩ vô danh? Nhưng thật ra, tại sao tôi phải phát biểu-về- vụ- Modigliani này?

            Số là  họa sĩ Vơ Đ́nh đă từng viết một bài chỉ trích các "họa sĩ trẻ" của Miền Nam trước 1975 đă bắt chước loại vẽ các cô "mặt dài, người dài" của Modigliani: "Modigliani sống chết quằn quại với những khuôn mặt thon dài, những đôi mắt không ngươi. Đến thập niên 60, rồi 70, những khuôn mặt ấy đă trở thành một thú thời trang ở Sài G̣n, những mẩu mặt thơ mộng rất … dễ thương..."  Dĩ nhiên tôi không dại ǵ gây chiến với cả cái ...hội họa-sĩ-trẻ-nay-đă-già này, nhưng tôi phải công nhận có một thời Miền Nam [trừ Thái Tuấn, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Bé Kư vv nhưng những người này lại không thuộc hội kia...], chúng ta đă thấy một loại tranh vẽ quư cô từa tựa như nhau, những cô cổ dài, đầu dài và người dài khiến gợi nhớ đến các-cô-Modgliani. Nhưng có phải Modigliani chỉ vẽ các cô như thế không? Và "người mẫu" mà tiên sinh nói đến đây có phải là loại-từa-tựa như thế không? Chính ra, có lẽ tiên sinh đă nhầm "phong cách vẽ" với "người mẫu" bằng xương bằng thịt. Nếu tiên sinh "google" t́m xem chân dung quư ông trong các tranh Modigliani th́ sẽ hiểu ngay điều tôi muốn nói. Nghĩa là,  bất cứ ai, kể cả tiên sinh, rơi vào tay Modigliani cũng có nhiều phần sẽ được cùng "cá tính" ẻo lả, cổ dài, đầu dài, người dài và "mắt không ngươi" cả. Nghĩa là, nói một cách đơn giản, người–giống-tranh là thường v́ rất nhiều quư ông và quư bà đều có thể trông -từa -tựa một h́nh ảnh điển h́nh nào đó của một họa sĩ nào đó. Nhưng có hay không có sức sống đằng sau h́nh ảnh điển h́nh đó, khiến cho một hoạ sĩ có cảm hứng để tạo nên một “h́nh ảnh điển h́nh” khác mới là điều đáng nói.

Lại nói một cách đơn giản nữa, h́nh như tiên sinh rất sính xui dại văn nghệ sĩ bắt chước một người khác. Với giới phê b́nh, tiên sinh yêu cầu chúng tôi phải “hoàn chỉnh” công tŕnh đầy ác ư của Vơ Phiến.  Với giới hội hoạ, tiên sinh đề nghị một người mẫu thuộc loại “người mẫu cho những bức tranh của Modigliani”?! Tại sao không tự sáng tạo cho ḿnh một loại người mẫu mới? Như tranh Duy Thanh, Thái Tuấn hay Nguyễn Thị Hợp, Bé Kư? Sau nữa, nếu nói đến tranh Modiglinani th́ không thể không nhắc tới các bức "nude" của ông. Những người "nude" này đầy tràn sức sống, "vạm vỡ", choán hết hay như nhoài ra khỏi canvas. Họ diễm lệ một cách u uẩn v́ sức sống ấy chứ không phải v́ họ “đẹp”, cái đẹp của những người đàn bà chỉ e lệ hay chỉ mảnh dẻ. Khác với các tranh chân dung với những "con mắt không ngươi", những tranh nude này đều có những đôi mắt to, nh́n chăm chắm lại người xem.

            Hơn thế nữa, ai là "người mẫu" cho Modigliani? Theo Ban biên tập của Bộ sách The Great Artist: A Library of Their Life, Time and Paintings, Tập 12-Modigliani [Nhà xuất bản Fratelli Fabbri Editori giữ bản quyền& Nhà xuất bản Funk&Wagnalls Inc., New York, xuất bản, 1978], th́ những người mẫu này gồm: nghệ sĩ, các cô điếm, người buôn tranh, trẻ mồ côi&bụi đời, đám gypsy và người t́nh lúc đó [trích Athony Bertram, Lời tựa, sđd] Thế nên, đó lại càng là một lư do khiến tiên sinh cần rất nên cẩn thận, kẻo sẽ làm mích ḷng họa sĩ người Ư Amedeo Clemente Modigliani [ngày 12.7.1884 – ngày 24 .1. 1920] khi gán bừa các ư tưởng thiếu căn cớ vào tác phẩm của ông.

2- Trường hợp Nhật Tiến

 

            Vơ Phiến không xa lạ ǵ với Nhật Tiến. Tại Sài g̣n, về hoạt động xă hội, nhà  văn Nhật Tiến đảm nhận chức vụ Phó Chủ tịch Trung Tâm Văn Bút trong một thời gian dài [...] Vơ Phiến khi sử dụng lời chỉ trích của Vũ Hạnh, một cán bộ Cộng sản nằm vùng, để có cớ gán những ư tưởng chính là của Vơ Phiến nhắm phỉ báng Nhật Tiến. Nếu người đọc c̣n biết thêm rằng Văn bút Việt Nam do Thanh Lăng làm chủ tịch đă tranh đấu để chính phủ Việt Nam Cộng ḥa trả tự do cho Vũ Hạnh th́ càng không có lẽ ǵ Vơ Phiến  lại cần trích dẫn một cán bộ Cộng sản từng bị bắt giam [...] Nhưng Vơ Phiến đă mượn bàn tay Vũ Hạnh mà không ngờ rằng với ai, kể cả với chính Vơ Phiến, Vũ Hạnh cũng có thể "phê b́nh" như thế. Nhưng những đoạn trích ra sau đây không phải của cán bộ Cộng sản Vũ Hạnh mà nguyên văn lại của nhà văn Miền Nam Vơ Phiến:

            Cô Nhân mất nhân tính, cô Nhân bậy, không phải bậy cách t́nh cờ. E bậy từ... gốc. Nghĩa là tác giả. Bởi v́ các nhân vật khác do ông dựng lên cũng bậy luôn[...] Nhật Tiến giống cô Nhân nhiều quá: lắm t́nh cảm mà thiếu ư thức về "sinh kế," tức về quyền lợi, thiếu cả sự bất b́nh, cả ư chí đấu tranh. Như vậy có mất luôn cả nhân tính, cả sáng suốt, cả cao quư chăng? Nhân vật Nhật Tiến "dù là người nghèo" cũng đă sai quấy rồi, huống hồ người không nghèo... [Vơ Phiến, Truyện 2-Nhật Tiến, trang 1273- 1274, Văn nghệ xuất    bản,1999, Hoa Kỳ]

           

            Cái vơ đồng hóa tác giả với nhân vật trong tác phẩm để phỉ báng  đủ đại diện "sự mất luôn cả nhân tính, cả sáng suốt, cả cao quư" không chỉ của Vũ Hạnh mà  của chính nhà văn Vơ Phiến. Chưa hết, đây là một đoạn khác mà tiên sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu muốn bênh vực Vơ tiên sinh. Lấy cớ Nhật Tiến là một nhà giáo, Vơ tiên sinh đă dùng chi tiết rất giản dị ấy để dè bỉu nhưng chỉ v́ quá hiểm độc, ông đi quá đà rồi lọt ngay vào cái bẫy do chính ḿnh dăng ra, bầy tỏ sự kèn cựa và nhỏ nhen của một người tự nhận làm công việc thu thập và phân tích di sản Văn học Miền Nam:

            Trong cơi văn chương, cái thương cái thù, cái nào cũng được đem ra dậy dỗ tận t́nh cả[...]Vũ Trọng Phụng cung cấp những bài học bổ ích, vậy Vũ Trọng Phụng là một thày giáo. Nửa thế kỷ trước, một thầy giáo lỗi lạc. Nửa thế kỷ sau, một thầy giáo xuất sắc. [Vơ Phiến, Truyện 2-Nhật Tiến, trang 1285]

 

            Thú thật, h́nh như chỉ có "cơi văn chương"...Cộng sản mới có chuyện "cái thương cái thù" [nhất là cái thù], "cái nào cũng được đem ra dậy dỗ tận t́nh cả"! Đọc câu này tôi cứ tưởng Vũ Hạnh đă đằng vân giá vũ sang tới Quận Cam! C̣n nhận xét "Vũ Trọng Phụng cung cấp những bài học bổ ích, vậy Vũ Trọng Phụng là một thày giáo." (!!!) nghĩa là ǵ? Vậy tiên sinh khi viết về sông Mê Kông-- chắc chắn làm một công việc "cung cấp những bài học bổ ích" cho sự bảo vệ môi trường-- th́ nay tiên sinh cũng nên được xếp vào hàng ngũ...thày giáo Nhật Tiến và Vũ Trọng Phụng? Thày- giáo- đạo -mạo- và -lỗi -lạc Ngô- Thế- Vinh? Ôi c̣n đâu cái nét tài tử phong nhă hào hoa của văn nghệ sĩ Miền Nam?! Nói thế không có nghĩa là thầy giáo Miền Nam không tài tử phong nhă hào hoa: cứ trông nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, giáo sư Triết trường Petrsu Kư,  là đủ biết! Nhưng hăy ngừng tại đây để trở lại vấn đề rất hệ trọng là sự hiểm độc của Vơ Phiến. Trong trường hợp này, sự hiểm độc của ông  không dừng ở đó. Vơ Phiến c̣n ám chỉ đến những hoạt động sau khi Nhật Tiến đến Hoa Kỳ để gây cho độc giả một cảm tưởng có một cái ǵ không ổn trong những hoạt động này:

            Một khi nhận định về thời cuộc, phát biểu về những vấn đề chính trị, trong khung cảnh tự do, kẻ ư này, người ư nọ, tất có chuyện bất đồng rồi bất b́nh [...] Mai Thảo lại có lời hay ho nữa, cho rằng Nhật Tiến chọn đứng "ngoài nắng, dưới nắng" (Tạp chí Văn, California, số 6, tháng 12-1982) [...]Rất có thể ông lại ra nắng, biết đâu? Ông sẽ viết về cái ǵ? chọn đề tài nào? hướng về đâu?[Vơ Phiến, sđd, trang 1286]

 

            Ngay sau khi nhắc tới  mấy chữ đầy gợi ư " bất đồng rồi bất b́nh" và chỉ cho bạn đọc t́m tới nguồn gốc của những "bất đồng rồi bất b́nh" qua bài viết của Mai Thảo với một câu bí hiểm "Nhật Tiến chọn đứng 'ngoài nắng, dưới nắng'", Vơ Phiến buông một câu rất đạo đức như sau: "Tất cả những chuyện ấy, xin không đề cập tới. Những chuyện ấy vượt ra ngoài cái thời kỳ văn học mà tôi đă tự giới hạn..." [Vơ Phiến, sđd, trang 1286] Bởi thế, nhờ tiên sinh giải thích cho nhà văn Nhật Tiến, chứ không phải cho tôi, rằng nếu tại sao Vơ Phiến đă biết "tự giới hạn"-- và lẽ ra phải tự giới hạn vào thời kỳ trước 1975-- mà vẫn khơi ra? C̣n nếu không th́ đợi ǵ nữa mà không "đề cập" đến "tất cả những chuyện ấy" cho công bằng cho cả Nhật Tiến lẫn độc giả? Để Nhật Tiến có cơ hội phản bác? Ngay tại đây, tôi có thể nói rằng, đúng, không riêng ǵ với Nhật Tiến mà đă có nhiều cuộc tranh luận hay phản bác, như chính bài này, liên quan đến sự phát biểu về nhiều vấn đề trong cộng đồng tỵ nạn. Tôi cũng có lúc bất đồng ư kiến công khai với nhà văn Nhật Tiến, nhưng tôi phản đối cái cách viết không ngay thẳng và đầy mưu mẹo của Vơ Phiến. [...] Tôi chỉ cần đưa 2 thí dụ này để tiên sinh thấy, một lần nữa, cái "hùng tâm" mà tiên sinh nhắc đến không chỉ là một lời nói suông. Nó đại diện cho một thứ nội lực mà những ng̣i bút oặt oẹo không thể có. Nó, như những bức tranh lơa thể của Modigliany, nh́n thẳng vào đối tượng trong khi bản thân không hề che giấu.  

V-"Hùng tâm" để "hoàn chỉnh" "công tŕnh" có ác ư của Vơ Phiến? 

 Thật ra, tôi cũng có thể bỏ qua được bài viết thượng dẫn nếu không có đoạn này:  

-"Bộ sách Văn Học Miền Nam "không chuyên nghiệp" của Vơ Phiến [...] là một bước tạo thuận/ facilitation khởi đầu, một roadmap dẫn tới cả một khối tài liệu đồ sộ để tham khảo, nó như một giàn phóng cho những công tŕnh hoàn chỉnh kế tiếp. Đây chính là phần   trách nhiệm và nghiệp vụ của giới phê b́nh chuyên nghiệp, họ cần có hùng tâm để "bắt đầu nghiêm chỉnh" việc đánh giá nền văn học 1954-75 bằng những tác phẩm xứng đáng thay v́ cứ măi xoáy nh́n vào "nửa phần vơi" của bộ sách Vơ Phiến...." [Ngô Thế Vinh, sđd]

 

            Thoạt vào là đă thấy tiên sinh-quan văn định huê dạng cái vơ ǵ: cái vơ Vơ Phiến-không -chuyên -nghiệp nên những ǵ ông làm được mới quư và chính cái đám phê b́nh hậu sinh như chúng tôi quả ...đáng tội v́ chưa làm nên tṛ trống ǵ, đến nỗi, cũng theo tiên sinh, th́ nên nhờ một công tŕnh không-chuyên-nghiệp làm dàn phóng! Thực là một sự lạ đời khiến tôi suưt tư nữa buột miệng: "Chỉ có...Xuân tóc đỏ mới có cái lối lư luận hùng hồn như thế." Một lư luận Xuân tóc đỏ khác không kém vẻ vang là: "Bộ sách Văn Học Miền Nam "không chuyên nghiệp" của Vơ Phiến..." [NTV, sđd] Tiên sinh nói thế không sợ "Chương Tŕnh Nghiên Cứu Đông Dương thuộc Uỷ Ban Nghiên Cứu Khoa Học Xă Hội Hoa Kỳ (Indochina Studies Program, Social Science Research Council)" đ̣i lại học bổng đă cấp cho ông để viết cuốn Văn học Miền Nam Tổng quan, cuốn đầu tiên trong bộ này, sao?! "Không chuyên nghiệp" mà dám xin tiền viết về những chuyện và người...chuyên nghiệp?! 

            C̣n mấy chi tiết nữa của Tiên sinh tôi cho là càng vô lư và thiếu thuyết phục: -"Bộ sách Văn Học Miền Nam  ...là một bước tạo thuận/ facilitation khởi đầu, một roadmap dẫn tới cả một khối tài liệu đồ sộ để tham khảo, nó như một giàn phóng cho những công tŕnh hoàn chỉnh kế tiếp...." (NTV, sđd)

 

            Tôi không dám nói hộ các đồng nghiệp khác, nhưng bản thân tôi, từ khi khám phá ác ư của Vơ Phiến, tôi không c̣n [dám] tin cậy để trích dẫn bất cứ điều ǵ từ ông nữa. Tôi cũng không sử dụng "roadmap dẫn tới cả một khối tài liệu đồ sộ để tham khảo"[NTV] này v́ thật ra, tôi không thấy nó...đồ sộ ǵ cả hay cái roadmap này dẫn tới đâu, trừ sự coi rẻ của nhiều bạn văn cùng thời với Vơ Phiến. Càng kinh hoàng hơn--v́ tiên sinh không đo lường được mức độ tồi tệ của những vu cáo và vu khống này -- nếu chúng ta tưởng tượng không biết bao nhiêu là ...Vơ Phiến tương lai sẽ sản xuất thêm vài trăm ngàn trang vu khống và vu cáo nữa. Người ta chỉ có thể "hoàn chỉnh" những sự thiếu sót chứ không ai có thể "hoàn chỉnh" những sự vu khống hay vu cáo! Nhưng trên hết thảy, anh làm ǵ với tài liệu mà anh có, lại là một vấn đề quan trọng khác. Cứ nh́n trường hợp Vơ Phiến khắc biết. Đó là một vấn đề nữa ở đây mà, như đă nói, tiên sinh có lẽ vờ như không biết.

            Theo tôi, một thứ "giàn phóng" đă bị chứng minh là mối mọt tệ hại--bằng cớ là tiên sinh chỉ dám kể lể công đức để xin toàn dân giảm khinh chứ tịnh có dám nhắc đến chi tiết TRĂM-SỰ-VU kia-- th́ chỉ gieo tai họa cho những ai sử dụng nó mà thôi. Thêm nữa, "công tŕnh" sai sót của Vơ Phiến c̣n hại cho bao người [phê b́nh] khác là họ phải mất th́ giờ san định những cái sai của ông cùng lúc san định những cái sai của người Cộng sản để bảo vệ di sản Miền Nam. Tôi không đồng ư với thái độ thiếu ngay thẳng ấy khi tiên sinh không nói rơ cho độc giả biết Vơ Phiến đă loại các nhà thơ nào: ông đă loại Cung Trầm Tưởng, Hà Huyền Chi và Du Tử Lê....Ngược lại, Vơ Phiến đă chọn thi sĩ nào? Đây là 4 câu thơ điển h́nh của một "thi sĩ" được chọn: Giận quá như không muốn sống đời/Giận tràn lên cổ giận đầy hơi!/ Ghét cay ghét đằng, hờn ra mặt,/Mà họ dường như đă ngáy rồi! [trang 2807]

 

            Như thế, nếu người Cộng sản đă triệt hạ Thơ Miền Nam bằng cách cấm và đốt toàn bộ th́ Vơ Phiến làm ǵ cho Thơ Miền Nam bằng cách loại nhiều  tinh hoa của nó ra và thế vào bằng loại thơ "Câu thơ thi xă, con thuyền Nghệ An" (CBQ) đó? Chưa kể các "tinh hoa" này đều là...Bắc kỳ di cư cả! Một sự trùng hợp li ḱ nhưng không được phép nghi ngờ chăng? Tôi đă từng phải viết rằng cách triệt hạ của Vơ Phiến tinh vi và nguy hiểm hơn nhiều v́ Vơ Phiến đă nhân danh Văn học Miền Nam mà làm điều đó.

            Bởi thế, tiên sinh cũng có quyền cố vấn giới phê b́nh chuyên nghiệp hải ngoại là "cần có hùng tâm để 'bắt đầu nghiêm chỉnh' việc đánh giá nền văn học 1954-75 bằng những tác phẩm xứng đáng", nhưng theo tôi, cái lối nói đại ngôn và h́nh như hơi vô trách nhiệm ấy không bao giờ đi đến đâu cả. Người nói th́ không làm. Người làm th́ không nói. Các cụ vẫn nói thế. Bản thân tiên sinh, Vơ tiên sinh cũng như tôi được cơm no áo ấm, được tự do đủ điều th́ nếu có làm chút ǵ cũng chỉ để trả cái nợ đồng lần thôi, chứ dám đâu nhắc đến hai chữ "hùng tâm" của những người xông pha nơi ḥn tên mũi đạn hay bị giam thân vào nơi tù ngục chỉ v́  giữ nước thương dân?

            Thế nên, khoan nói tới hùng tâm để sáng tác, cứ thử hỏi tiên sinh có chút "hùng tâm" [dám] nhắc tới vụ Vơ Phiến bới móc đời riêng Nguyễn Thị Hoàng; hay vụ Vơ Phiến im lặng SAU KHI tôi đă gửi thư yêu cầu ông lên tiếng về những lời mạ lỵ tôi được gán cho ông? Mà tại sao có kẻ tấn công tôi ṛng ră và hạ cấp như thế? Ấy chính là v́, cũng như tiên sinh bây giờ đây, muốn bênh Vơ tiên sinh mà biết chắc không thể phản bác tôi được. Tôi bắt buộc phải đề cập đến những việc không đẹp này để tiên sinh hiểu cho rằng cái lối đạo-đức-giả, đeo râu đội măo ra cái điều [chúng] ta -đây- cao- quư-và-có-hùng-tâm ấy bây giờ không c̣n thịnh hành nữa sau khi có nhiều người trong cộng đồng di tản này[...]  đă đứng lên chống lại những kẻ phi văn nghệ để bảo vệ con trẻ.  Cho nên hành xử như một trượng phu th́ mới khó th́ chứ nói suông như tiên sinh hay viết cả ngàn trang như Vơ Phiến cũng không khó lắm đâu. Quan trọng hơn nữa, thái độ viết ra sao? Có "hùng tâm" để nhận là ḿnh sai hay lập tức dở giọng Xuân tóc đỏ ra kiểu "vú bà Triệu ẩu đích thực dài đúng mấy thước..." như Vơ Phiến đă làm? Và tiên sinh đang hết sức bênh vực đây?!

            [...] Tôi hy vọng tiên sinh, từ đây, nhận ra thế nào là thi ca và thi sĩ hay sự cô độc của những linh hồn muốn bay liệng trên vùng óng ánh nơi ngự trị của tinh cầu nghệ thuật nhưng phải hạ cánh chứng kiến những đôi mắt trần tục soi mói vào nỗi sầu đau đơn lẻ. Tôi cũng hy vọng tiên sinh, cũng từ đây, chịu khó "b́nh tâm" [chữ của tiên sinh] quan sát kỹ càng trước khi phát biểu. Thành quả và sinh hoạt của ngành phê b́nh tại hải ngoại không chỉ nghèo nàn như tiên sinh tưởng đến nỗi bắt buộc phải quay về một "công tŕnh" đầy sơ sót và có tính mạ lỵ của Vơ Phiến. Hơn thế nữa, tinh thần nghiên cứu và ư thức nghề nghiệp của những người trong ngành đă bỏ xa thái độ đố kỵ và tiểu tâm cũng của Vơ Phiến. Tôi sẽ cho tiên sinh vài  chứ không chỉ một thí dụ.

            Tôi hợp tác đặc biệt với Khởi Hành v́ vốn là Thư kư Ṭa soạn, nhưng thỉnh thoảng, các diễn đàn trên mạng khác như Da Màu, Gió- O, Học Xá hay Đàn Chim Việt, Bạn văn nghệ, Người t́nh hư vô vv... vẫn đăng bài tôi để cung ứng tài liệu cho độc giả. Hơn thế nữa, những tổ chức khác như Nhật báo Người Việt cũng sẵn sàng giúp đỡ hầu tổ chức những buổi Diễn đàn hay diễn thuyết liên quan đến Phụ nữ. Tôi đưa thí dụ bản thân, một người mà Lô- răng Phan Lạc Phúc từng tặng khéo cho hai chữ "quả giao", để đả phá cái chủ ư [sai lầm] mà tiên sinh muốn củng cố trong bài, rằng cho tới nay, vẫn có người trong ngành c̣n quan tâm đến bộ sách ấy khiến sinh hoạt phê b́nh hầu như ngừng lại hàng chục năm nay. Sinh hoạt phê b́nh hải ngoại c̣n là một sinh hoạt văn hóa, khác hẳn với cái kiểu "the old boys' club" của trường phái Xuân tóc đỏ.

Kinh nghiệm của chính tôi là không ai mích ḷng khi ai có ư kiến bất đồng với ḿnh. Trái lại, Nguyễn Hưng Quốc, bất đồ được giới thiệu với tôi, đă lập tức vói tay trái ra bắt tay v́ tay phải c̣n bận cầm bài diễn văn. Mới đây, tôi có một cuộc phỏng vấn chung và người đầu tiên trả lời ngay là nhà thơ Đỗ Quư Toàn. Lê Thị Huệ, người chủ trương Gió- O, cũng chính là người cho đăng bài tôi viết, sau Khởi Hành, về một nghi vấn đạo thơ liên quan trực tiếp đến một nhà văn đương thời. Nhóm Da Màu vừa cho đăng một bài rất dài, bàn tới cuộc thảm sát tại Huế qua khía cạnh văn sử Miền Nam và lịch sử Việt Nam. Dĩ nhiên cũng có những cuộc tranh luận nhưng không ai lại dở cái vơ xúc xiểm hay đào bới đời riêng của một đồng nghiệp cả. Nhà phê b́nh Uyên Thao, làm báo kỳ cựu, hoạt động chính trị và hiện chủ trương Tủ sách Tiếng Quê hương, hơn mười năm nay vẫn gửi tặng nhiều cuốn sách mà ông nghĩ tôi cần để nghiên cứu về VHMN. Chị Thụy Khuê, cùng chồng từ Pháp sang, đă tặng Khởi Hành cuốn khảo cứu rất công phu của chị về nhóm Nhân Văn-Giai phẩm và c̣n mời chúng tôi đến tham dự buổi ra mắt sách tại Little Saigon.

            Như đă nói, tâm điểm của vấn đề ở đây không chỉ c̣n là sự sai sót mà c̣n là dă tâm triệt hạ các tác gia khác của Vơ Phiến. Tôi xin trích lời Thụy Khuê, cũng mới đăng đây thôi, để chứng minh hiện tượng "nửa vơi" của Vơ Phiến mà tiên sinh nhắc đến thực ra chỉ là một thứ cặn bă cần được chứng minh và đả phá đến nơi đến chốn, chứ không thể mưu toan lại dùng cái nửa vơi cặn bă ấy làm nhơ bẩn lây đến các nghiên cứu khác trong tương lai. Thụy Khuê vốn là người khoan ḥa, nhưng trong bài này, Thụy Khuê đă phải sử dụng đến một lối văn sát phạt hiếm thấy như Vơ Phiến "không sành thơ như Hoài Thanh, không sành văn như Vũ Ngọc Phan", "có tài kéo một nhà văn, nhà thơ hàng đầu của một nền văn học xuống ghế chót", "những nhà văn miền Nam, có thể cạnh tranh địa vị văn đàn với Vơ Phiến như B́nh Nguyên Lộc, Mai Thảo, Vũ Khắc Khoan… đều được ông “giới thiệu” với giọng như thế cả..."

            Sau chót, Thụy Khuê-một nhà phê b́nh hải ngoại giáng một chùy trực tiếp xuống Vơ Phiến-một nhà phê b́nh "không chuyên nghiệp" [chữ của tiên sinh] và gián tiếp vào tiên sinh- một nhà tâm t́nh nghệ sĩ đêm buồn tỉnh lẻ cũng không chuyên nghiệp [chữ của tôi] bằng nhận xét cuối "Vơ Phiến là một nhà văn lớn, nhưng là một nhà phê b́nh nhỏ":                

Phần tổng quan, in năm 1986, viết về sinh hoạt văn học ở miền Nam, theo lối tùy bút, được độc giả thích, giới đọc sách hết sức ca ngợi, bởi giọng pha tṛ duyên dáng, có nhiều giai thoại, nhiều thông tin, linh động, hấp dẫn. Nhưng thiếu chính xác, lại viết về văn học sử là địa hạt quá rộng, tác giả không nói lên được những khuynh hướng chính của nền văn học này và ông cũng không vạch ra được cái hay của những bộ mặt văn học tiêu biểu. Phần tuyển tập gồm 6 cuốn, in năm 1999, mỗi cuốn là một thể loại: Thơ (1 quyển), Kư (1), Kịch và Tuỳ bút (1), Truyện (3). Vơ Phiến lựa chọn tác giả, tác phẩm và viết giới thiệu. Một việc làm đáng quư cho một nền văn học đă bị khai trừ. Tuy nhiên, chính những giới hạn của Vơ Phiến trong địa hạt phê b́nh và biên khảo đă làm giảm giá trị bộ sách.Có lẽ muốn làm như Vũ Ngọc Phan và Hoài Thanh, nhưng ông không sành thơ như Hoài Thanh, không sành văn như Vũ Ngọc Phan, cho nên sự đánh giá các tác giả và tác phẩm để đưa vào tuyển tập có chỗ bất cập.

Điểm thứ nhất, về lựa chọn, chưa đạt: Ví dụ về thơ, có những tác giả, hoặc chỉ làm dăm ba bài thơ được đăng trên Bách Khoa, hoặc thơ na ná như người đi trước, nhưng cũng được đưa vào, thực khó có thể coi là những nhà thơ mà tác phẩm cần được lưu giữ cho đời sau. Điểm thứ nh́, tác phẩm tiêu biểu cho một tác giả, đôi khi cũng không hẳn là “tiêu biểu”[…]

 

Nhưng điểm đáng trách nhất là phong cách phê b́nh của Vơ Phiến. Ví dụ, đối với Vũ Hoàng Chương, một tên tuổi lớn của văn học Việt Nam, nhưng Vơ Phiến không thích. Để chê thơ Vũ Hoàng Chương già, Vơ Phiến viết: “Bảo ông Vũ già, là Hoài Thanh và Vũ Ngọc Phan. Họ bảo thế từ hơn nửa thế kỷ trước; không phải tôi. Vũ Ngọc Phan viết “thơ ông là thơ của một thanh niên mà nhiều lúc giọng già cóc cách”, viết thế nhiều lần trong một bài” (Văn Học Miền Nam, Thơ, trang 3179). Cách “nhận định” như thế không phải là văn học[…] Và cứ thế Vơ Phiến dẫn lời chê thứ nh́ của Hoài Thanh: thơ Vũ Hoàng Chương “trụy lạc, say sưa ngao ngán…” cái lối ấy xưa rồi. Cách “nhận định” như thế không phải là phê b́nh. Tiếp đó ông nhắc việc tên thi sĩ họ Vũ có chữ Hoàng, có người yêu tên Khanh để “lập luận”: “… ông Vũ hay nói đến chuyện… làm vua. […] Cách “nhận định” như thế là tùy tiện suy diễn. Rồi từ Bạch Vương, ông miên man sang Hồng Vương, Hắc Vương và Thanh Vương để kết luận: “Vậy ông già [VHC] bẩm sinh ấy nuôi trong đầu một giấc mộng xưa cũ quá chừng. Giấc mộng trong đầu xưa, lời nói trên môi cũng xưa luôn. Vũ Ngọc Phan dẫn một mớ chữ nhặt từ một bài thơ của Vũ Hoàng Chương ra, và chê: rất nhiều chữ cổ, chẳng hạn: cô pḥng, tơ vương, chăn gấm, muôn vàn, đuốc hoa vv… ” (t. 3182). Cách “nhận định” như thế là không hiểu cấu trúc và ngôn ngữ thơ.

 

Sau vụ “chữ cổ”, Vơ Phiến bắt sang giải thích tại sao họ Vũ lại cổ như vậy: […] Đấy là ông Vơ chối vờ, bởi v́ ngay ḍng chữ sau, ông đă kiếm ra thủ phạm: […] Đó là lối phê b́nh của Vơ Phiến, ông có tài kéo một nhà văn, nhà thơ hàng đầu của một nền văn học xuống ghế chót, qua vài lời ỡm ờ như thế, không cần biết đến quy luật ngôn ngữ, cấu trúc văn chương, đến cái hay cái đẹp trong nghệ thuật.

 

Tóm lại, những nhà văn miền Nam, có thể cạnh tranh địa vị văn đàn với Vơ Phiến như B́nh Nguyên Lộc, Mai Thảo, Vũ Khắc Khoan… đều được ông “giới thiệu” với giọng như thế cả. Khi phê b́nh ai, Vơ Phiến thường không có ư riêng, hoặc không muốn trực tiếp đưa ra ư riêng mà hay dựa hoặc dùng ư người khác để “dẫn chứng”, nếu người đó là nhà phê b́nh lớn càng hay, nhỏ cũng tốt. Vơ Phiến không thích Vũ Hoàng Chương, nhưng ông không dám nói thẳng, v́ địa vị văn đàn của họ Vũ: […] Cho nên, Vơ Phiến phải dựa vào lời của hai nhà phê b́nh tiền bối, để “khẳng định” trước ḿnh đúng […] Vơ Phiến là một nhà văn lớn, nhưng là một nhà phê b́nh nhỏ...[Thụy Khuê, "Vơ Phiến-Sự vong thân của con người khi bị bứt khỏi nguồn cội", Paris tháng 5/ 2008- Đọc lại và viết thêm tháng 1/2015, http://vanviet.info/van-hoc-mien-nam/van-hoc-mien-nam-54-75-104-v-phien-su-vong-thn-cua-con-nguoi-khi-bi-but-khoi-nguon-coi/]

           

Bởi thế, ngày nào tiên sinh đưa được chứng cớ chính Vơ Phiến "tự kiểm" về sự triệt hạ các tác gia khác hay "tự kiểm" về sự dung dưỡng ngầm cho bộ hạ tấn công những người chỉ trích ông, chúng ta sẽ nói chuyện tiếp về công cuộc nghiên cứu Văn Học Miền Nam. Cuối cùng, tôi xin được nhắc đến thắc mắc này của Tiên sinh: "Một câu hỏi được đặt ra: ai trong chúng ta có thể "bắt đầu nghiêm chỉnh" một công tŕnh nghiên cứu như vậy?" Tôi không trả lời câu hỏi ấy v́ tôi quan niệm hoàn toàn khác với tiên sinh, nhưng v́ tiên sinh nhiều lần dùng chữ "nghiêm chỉnh" nên tôi cũng xin kết thúc bài này bằng hai chữ ấy.

            Hăy "nghiêm chỉnh" nhận lỗi khi viết sai [không sao hết, ai cũng có thể phạm lỗi]. Hăy "nghiêm chỉnh" khi viết tới cộng đồng văn chương bằng cách sử dụng tài liệu nhiều chiều. Hăy "nghiêm chỉnh" khi  tỏ ra tôn trọng chính ḿnh, nghề viết và đồng nghiệp bằng cách chớ đề nghị họ "hoàn chỉnh" một "công tŕnh" [!!!] đă bị chứng minh là sai sót trầm trọng v́ ác ư, phóng đi từ một "giàn phóng" xây dựng bằng thứ chữ nghĩa có khi đê hạ.

            Hăy "nghiêm chỉnh" khi có ḷng công bằng, nhất là với giới phụ nữ viết văn, bằng cách công khai chống lại, chứ không đồng lơa hay làm ngơ cho những kẻ tấn công đời riêng của họ.

            Hăy "nghiêm chỉnh" nghiên cứu một vấn đề cho đến nơi đến chốn trước khi [khéo] pha chuyện cá nhân, ăn uống, tiệc tùng với chuyện [cắt xén] tài liệu [để vu khống một tác gia khác]. Cái kiểu viết lách này của Tiên sinh quả rất khó qua mắt được độc giả nhất là khi độc giả ấy cũng là một người trong nghề. Gần đây, tiên sinh cũng bắt đầu một loạt bài tâm t́nh nghệ sĩ thuật về bạn hữu đă đi qua đời văn tiên sinh. Một loạt như thế cũng rất tốt khi góp thêm tài liệu cho văn sử, đáng được khuyến khích nhưng chớ để mùi rượu tạp nhiễm vào chuyện...nghiêm chỉnh. Viết loạt này, phải là một tay cứng cựa mới bắt được độc giả thèm đọc buổi chiều tà của một đám lăng tử im ĺm quanh một ấm trà muộn hay chú ư đến những điều họ tâm sự ŕ rào trong cái trầm trầm của một đêm váng trăng. C̣n nếu không th́, ôi thôi, chẳng ai muốn đọc những ai đă đến ra mắt chúc tụng những ải những ai, ai mừng tuổi những ải những ai, ai thù tạc sơn hào hải vị ngọc thiện trân tu với ải với ai, ai giận dỗi rồi thuận ḥa với ải với ai vv...chỉ tổ nhọc mắt độc giả và hại giấy của rừng xanh. Phần tiên sinh đă viết khoảng mấy bài, có lúc tuyền về những người đă qua đời dù có đọc cũng không phản bác được nữa; thế th́ kể ra tiên sinh cũng khéo chọn đề tài và đối tượng. Thậm chí, có lúc đưa cả …di chúc của họ ra bàn tán khiến bá –tánh- thảy -đều –kinh- hăi. Thế nên, tiên sinh mới là người cần được học hai chữ nghiêm chỉnh này trước hơn ai hết thảy.

            Hăy "nghiêm chỉnh" để khi cần, như trong trường hợp này, chỉ đích danh những người trong ngành để họ có cơ hội lên tiếng, nhất là khi Tiên sinh--một người chỉ có thể nhận xét một văn hữu khác qua mối tiếp xúc riêng tư và tư liệu ít ỏi-- th́ không có tư cách hay kiến thức đủ để đề cập chung đến cả một ngành như thế.   

            Hăy "nghiêm chỉnh" để nhận ra rằng, một khi đă có nhận định về các tác gia khác, về nền văn học nào đó th́ anh / chị sẽ phải nhận sự phê b́nh cho dù là anh/chị có khéo léo chối quanh. Không có can đảm, không-chuyên-nghiệp hay không có ư thức nhận lănh trách nhiệm căn bản ấy để học hỏi và sửa chữa khi cần th́ chẳng nên cầm bút, cũng chẳng nên bàn đến chuyện văn chương làm ǵ cho quả đất này càng mất tươi đẹp.

            Quan trọng hơn nữa, hăy "nghiêm chỉnh" để có can đảm, chứ chưa nói tới "hùng tâm" vội, dám vạch một con đường mới, tự tạo cho ḿnh một "giàn phóng" mà đừng nô lệ vào bất cứ "giàn phóng" nào dù huy hoàng tới đâu. Là một người sáng tác, tiên sinh phải hiểu hơn ai hết cái nhu cầu "làm mới" chứ không cung kính theo vào một lối ṃn đầy cỏ dại. 

            Sau hết, cảm tưởng cuối cùng về bài thượng dẫn của tiên sinh là một nỗi bất nhẫn về thái độ quả là vô t́nh của tiên sinh. 40 năm tiếc thương bao nàng nát ngọc ch́m châu: Một phen thay đổi sơn hà, /Mảnh thân chiếc lá biết là về đâu? /Trên lầu cao dưới cầu nước chảy /Phận đă đành trâm găy b́nh rơi, /Khi sao đông đúc vui cười, /Mà khi nhắm mắt không người nhặt xương[Nguyễn Du]. 40 năm tưởng vọng binh sĩ đă bỏ mạng ngoài trận địa trong tù ngục: Trời thăm thẳm mưa gào gió thét, /Khí âm huyền mờ mịt trước sau, /Ngàn mây nội cỏ rầu rầu, /Nào đâu điếu tế, nào đâu chưng thường? [Nguyễn Du].  40 năm sách vở bị đốt, người chết cũng thành ma không nhà: Chỉa súng đuổi người ra khỏi đất, Đày đi biền biệt miệt thiên thu./ Đuổi cả người chết ra khỏi mộ,/Cày nghĩa trang, trả vói thâm thù [Tô Thùy Yên, Nỗi đợi, Sài g̣n 1988-Saint Paul 1994]. Nhưng 40  năm của Ngô Thế Vinh-Ṿng đai xanh-Mặt trận ở Sài g̣n nay đă có lúc dùng để tấu khúc chúc thọ và bênh vực cho một người ở những lănh vực không thể bênh vực được. Đáng tiếc hay không? Cũng có kẻ rắp cầu chữ quư /Dấn ḿnh vào thành thị lân la, /Mấy thu ĺa cửa ĺa nhà, /Văn chương đă chắc đâu mà trí thân? [Nguyễn Du].

            Chắc là không, Văn chương đă chắc đâu mà trí thân, nhất là cái loại "văn chương" lân la lập lờ ấy.-[NTC]

 

 


 

SERVED IN A NOBLE CAUSE

 

 

 

Vietnamese commandos : hearing before the Select Committee on Intelligence of the United States Senate, One Hundred Fourth Congress, second session ...

Wednesday, June 19, 1996

 

CLIP RELEASED JULY 21/2015

https://www.youtube.com/watch?list=PLEr4wlBhmZ8qYiZf7TfA6sNE8qjhOHDR6&v=6il0C0UU8Qg

  

 

US SENATE APPROVED VIETNAMESE COMMANDOS COMPENSATION BILL

http://www.c-span.org/video/?73094-1/senate-session&start=15807

BẮT ĐẦU TỪ PHÚT 4:22:12 - 4:52:10  (13.20 - 13.50)

 


Liên lạc trang chủ

E Mail: kimau48@yahoo.com, kimau48@gmail.com

Cell: 404-593-4036

 

Những người lính một thời bị lăng quên: Viết Lại Lịch Sử

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Liên lạc trang chủ

E Mail: kimau48@yahoo.com, kimau48@gmail.com

Cell: 404-593-4036


 


 

 

 

 

Tặng Kim Âu



Chính khí hạo nhiên! Tổ Quốc t́nh.
Nghĩa trung can đảm, cái thiên thanh.
Văn phong thảo phạt, quần hùng phục.
Sơn đỉnh vân phi, vạn lư tŕnh.


Thảo Đường Cư Sĩ.

 

 

 

 

Your name:


Your email:


Your comments:


MINH THỊ

DÂN TỘC VIỆT NAM KHÔNG CẦN THẮP ĐUỐC ĐI T̀M TỰ DO, DÂN CHỦ, NHÂN  QUYỀN Ở WASHINGTON, MOSCOW, PARIS, LONDON, PÉKING, TOKYO. ĐÓ LÀ CON ĐƯỜNG  CỦA BỌN NÔ LỆ VỌNG NGOẠI LÀM NHỤC DÂN TỘC, PHẢN BỘI TỔ QUỐC, ĐĂ ĐƯA ĐẾN KẾT THÚC ĐAU THƯƠNG VÀO NGÀY 30 - 4- 1975 ĐỂ LẠI MỘT XĂ HỘI  THẢM HẠI, ĐÓI NGHÈO, LẠC HẬU Ở VIỆT NAM GẦN NỬA THẾ KỶ NAY. ĐĂ ĐẾN LÚC QUỐC DÂN VIỆT NAM PHẢI DŨNG CẢM, KIÊN QUYẾT ĐỨNG LÊN GIÀNH LẠI QUYỀN QUYẾT ĐỊNH VẬN MẠNG CỦA ĐẤT NƯỚC.  

Email: kimau48@yahoo.com or kimau48@gmail.com. Cell: 404-593-4036. Facebook: Kim Âu

 

֎ Kim Âu ֎ Tinh Hoa ֎ Chính Nghĩa

֎ Bài Viết Của Kim Âu

֎ Vietnamese Commandos

֎ Biệt kích trong gịng lịch sử

֎֎֎֎֎֎

֎ Chính Nghĩa Việt Blogspot

֎ Nhật Tiến: Đặc Công Văn Hóa?

֎ Sự Thật Về Nguyễn Hữu Luyện

֎ Phân Định Chính Tà

֎ Secret Army Secret War

֎ CIA Giải mật

֎ Cám Ơn Anh hay Bám Xương Anh

֎ Chống Cải Danh Ngày Quốc Hận

֎ 8406= VC+VT

֎ Hài Kịch Nhân Quyền

֎ CĐ Người Việt QG Hoa Kỳ

֎ Tội Ác PG Ấn Quang

֎ Âm mưu của Ấn Quang

֎ Vụ Đài VN Hải Ngoại

֎ Mặt Thật Nguyễn Hữu Lễ

֎ Vấn đề Cựu Tù CT

֎ Lịch Sử CTNCT

֎ Về Tác Phẩm Vô Đề

֎ Hồng Y Và Lá Cờ

֎ Trăm Việt Trên Vùng Định Mệnh
֎ Giấc Mơ Lănh Tụ

֎ Biến Động Miền Trung

֎ Con Đường Đạo

֎ Bút Kư Tôi Phải Sống

֎ Dân Chủ Cuội - Nhân Quyền Bịp

֎ Đặc Công Đỏ Việt Thường

֎ Kháng Chiến Phở Ḅ

֎ Băng Đảng Việt Tân

֎ Mặt Trợn Việt Tân

֎ Tù Binh và Ḥa B́nh

֎ Mộng Bá Vương

֎ Phía Nam Hoành Sơn

֎ Lưu Trữ ֎ Làm Sao ֎ T́m IP

֎ Tác Giả ֎ Mục Lục ֎ Pháp Lư

֎ Tham Khảo ֎ Thời Thế

 

 

♣♣♣♣♣♣

 

 

֎ 07-2008 ֎ 08-2008 ֎ 09-2008

֎ 10-2008 ֎ 11.2008 ֎ 11-2008

֎ 12-2008 ֎ 01-2009 ֎ 02-2009

֎ 03-2009 ֎ 04-2009 ֎ 05-2009

֎ 06-2009 ֎ 07-2009 ֎ 08-2009

֎ 09-2009 ֎ 10-2009 ֎ 11-2009

֎ 12-2009 ֎ 01-2010 ֎ 03-2010

֎ 04-2010 ֎ 05-2010 ֎ 06-2010

֎ 07-2010 ֎ 08-2010 ֎ 09-2010

֎ 10-2010 ֎ 11-2010 ֎ 12-2010

֎ 01-2011 ֎ 02-2011 ֎ 03-2011

֎ 04-2011 ֎ 05-2011 ֎ 06-2011

֎ 07-2011 ֎ 08-2011 ֎ 09-2011

֎ 10-2011 ֎ 11-2011 ֎ 12-2011

֎ 01-2012 ֎ 06-2012 ֎ 12-2012

֎ 01-2013 ֎ 12-2013 ֎ 03-2014

֎ 09-2014 ֎ 10-2014 ֎ 12-2014

֎ 03-2015 ֎ 04-2015 ֎ 05-2015

֎ 12-2015 ֎ 01-2016 ֎ 02-2016

֎ 03-2016 ֎ 07-2016 ֎ 08-2016

֎ 09-2016 ֎ 10-2016 ֎ 11-2016

֎ 12-2016 ֎ 01-2017 ֎ 02-2017

Trang ChủKim ÂuBáo ChíDịch ThuậtTự ĐiểnThư QuánLưu TrữESPN3Sport TVMusicLotteryDanceSRSB RadioVideos/TVFOX NewsReutersAssociaed PressWhite HouseLearning Tác PhẩmLịch SửChính NghĩaTinh HoaKim ÂuCongress US HouseVấn ĐềĐà LạtDiễn ĐànChân LưBBCVOARFARFISBSTác GỉaVideoForum

 

 

 

 

 

v White House v National Archives v

v Federal Register v Associated Press

v Reuter News v Real Clear Politics  

v MediaMatters v C-SPAN v.

v Videos Library v Judicial Watch v

v New World Order v Illuminatti News   

v New Max v CNSv Daily Storm v

v Observe v American Progress  v

v The Guardian v Political Insider v

v Ramussen Report  v Wikileaks  v

v The Online Books Page v

v American Free Press v

vNational Public Radio v

v National Review - Public Broacast v

v Federation of Anerican Scientist v

v Propublica v Inter Investigate v

v ACLU Ten  v CNBC v Fox News v

v CNN  v FoxAtlanta v

v Indonesian News v Philippine News v

v Nghiên Cứu Quốc Tế  v Nghiên Cứu Biển Đông 

v Thư Viện Quốc Gia 1 vThư Viện Quốc Gia 

v Học Viện Ngoại Giao  v Tự Điển Bách Khoa VN  

v Ca Dao Tục Ngữ v Học Viện Công Dân

v Bảo Tàng Lịch Sử v Nghiên Cứu Lịch Sử v

v Dấu Hiệu Thời Đại v Viêt Nam Văn Hiến   

v QLVNCH v Đỗ Ngọc Uyển  v

v Thư Viện Hoa Sen v Vatican?

v Roman Catholic  

v Khoa HọcTV  v Sai Gon Echo v

v Viễn Đông v Người Việt v Học Xá

v Việt Báo  v Việt List  v Xây Dựngv

v Phi Dũng v Việt Thức v Hoa Vô Ưu

v Đại Kỷ Nguyên v Việt Mỹv

v Việt Tribune v Saigon Times USA v

v Người Việt Seatle v Cali Today v

v Dân Việtv Việt Luận v Thơ Trẻ v

v Nam Úcv DĐ Người Dân

v Tin Mới vTiền Phong v Xă Luận vvv

v Dân Trí v Tuổi Trẻv Express v

vLao Động vThanh Niên vTiền Phong

v Tấm Gương

vSài G̣n v Sách Hiếm v Thế Giới  v Đỉnh Sóng

vChúng Ta  v Eurasia  v ĐCSVN v Bắc Bộ Phủ

v Nguyễn Tấn Dũng v Ba Sàm

v Văn Học v Điện Ảnh v Cám Ơn Anh v TPBVNCH v1GĐ/1TPB v Bia Miệng ♣♣